Czy yerba mate jest rakotwórcza? Temperatura, dym i badania

Czy yerba mate jest rakotwórcza? To pytanie wraca regularnie, bo w części badań z Ameryki Południowej częste picie mate wiązano ze zwiększonym ryzykiem nowotworów jamy ustnej, krtani i przełyku. Sama sprawa jest jednak bardziej złożona, niż sugerują proste nagłówki. Znaczenie ma nie tylko sam napar, ale też temperatura picia, sposób suszenia yerba mate, palenie tytoniu, alkohol i ogólny styl życia.

Yerba mate zawiera związki roślinne, w tym przeciwutleniacze, ale nie oznacza to, że można ją przedstawiać jako napój „leczący” albo chroniący przed chorobami. Najrozsądniej patrzeć na nią jak na pobudzający napar roślinny, który może być elementem codziennej diety, ale powinien być pity z umiarem i w odpowiedniej temperaturze.

Yerba mate

Yerba mate Rosamonte Elaborada 50g – klasyczna argentyńska yerba mate

2,77 zł

Do koszyka

Outlet

Rosamonte Suave próbka 50g – łagodna argentyńska yerba mate

2,77 zł

Do koszyka

Yerba mate

Yerba Mate Verdeflor Tradicional 500g – klasyczna argentyńska yerba mate con palo

18,94 zł

Do koszyka

Yerba mate

Yerba Mate Verdeflor Tradicional 250g – tradycyjna argentyńska yerba mate

11,94 zł

Do koszyka

Yerba mate

Yerba Mate Armino Tradicional 500g – klasyczna yerba mate w stylu urugwajskim

29,78 zł

Do koszyka

Yerba mate

Yerba Mate Armino Suave 1000g – brazylijska yerba mate w stylu urugwajskim PU1

54,32 zł

Do koszyka

Brak w magazynie

Yerba mate

Yerba mate Pipore Elaborada 1000g – klasyczna argentyńska moc z dzikich krzewów

38,22 zł

Powiadom

Brak w magazynie

Yerba mate

Yerba Mate Piporé Suave 500g – łagodna, delikatna i idealna na co dzień

22,62 zł

Powiadom

Yerba mate

Yerba Mate Amanda Suave 500g – delikatna, argentyńska i łagodna w smaku

27,00 zł

Do koszyka

Brak w magazynie

Yerba mate

Yerba mate I Love Mate 500g w puszce – łagodna, bezdymna, ekologiczna

59,65 zł

Powiadom

Brak w magazynie

Yerba mate

Yerba mate Kraus Organic 500g w puszce – ekologiczna, łagodna, Fair Trade

58,45 zł

Powiadom

Yerba mate

Yerba mate Pampa BCP 500g – delikatna, klasyczna, mniej pylasta

38,73 zł

Do koszyka

Czy yerba mate powoduje raka?

Nie ma prostego dowodu na to, że sama yerba mate pita w rozsądnej temperaturze powoduje raka. Problem pojawia się wtedy, gdy patrzymy na dawne badania bez kontekstu. W Ameryce Południowej mate bywała tradycyjnie pita bardzo gorąca, często w dużych ilościach, a u części badanych osób występowały także inne ważne czynniki ryzyka, takie jak palenie papierosów i alkohol.

Dlatego lepiej nie mówić, że „yerba mate jest rakotwórcza” wprost. Precyzyjniej jest powiedzieć, że ryzyko omawiane w badaniach dotyczyło głównie bardzo gorących napojów, ekspozycji na dym i określonych nawyków picia, a nie samego faktu, że ktoś pije yerba mate.

Bardzo gorąca yerba mate a przełyk

Jednym z najważniejszych czynników jest temperatura napoju. Bardzo gorące napoje mogą podrażniać błonę śluzową jamy ustnej i przełyku. Regularne picie napojów o bardzo wysokiej temperaturze jest omawiane w kontekście większego ryzyka raka przełyku. Dotyczy to nie tylko yerba mate, ale także bardzo gorącej herbaty, kawy czy innych napojów.

Najprostsza praktyczna zasada brzmi: nie pij yerba mate, gdy parzy w usta. Lepiej odczekać chwilę, aż napar będzie gorący, ale komfortowy do picia. To szczególnie ważne, jeśli pijesz mate często i przez dłuższy czas.

WWA w yerba mate – o co chodzi?

Drugim często omawianym tematem są WWA, czyli wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. To związki, które mogą powstawać podczas kontaktu żywności z dymem, wysoką temperaturą lub procesami spalania. W przypadku części yerba mate znaczenie może mieć tradycyjny sposób suszenia liści z użyciem ognia i dymu.

Nie oznacza to jednak, że każda yerba mate ma taki sam profil. Zawartość WWA może zależeć od producenta, metody suszenia, stopnia ekspozycji na dym i kontroli jakości. Warto pamiętać, że WWA występują także w innych produktach spożywczych poddawanych działaniu dymu lub wysokiej temperatury, na przykład w produktach grillowanych, wędzonych czy palonych.

Yerba mate, palenie papierosów i alkohol

W interpretacji badań nad yerba mate bardzo ważne są czynniki towarzyszące. W części populacji, w których analizowano wysokie spożycie mate, częste było również palenie tytoniu i picie alkoholu. To istotne, bo oba te czynniki same w sobie są dobrze znanymi czynnikami ryzyka dla nowotworów jamy ustnej, gardła, krtani i przełyku.

Wysoka temperatura napoju może dodatkowo podrażniać tkanki i ułatwiać kontakt błony śluzowej z drażniącymi substancjami. Dlatego szczególnie niekorzystnym połączeniem może być bardzo gorąca yerba mate plus papierosy lub alkohol. Taki kontekst jest zupełnie inny niż picie mate w rozsądnej temperaturze, bez palenia i w ramach normalnej diety.

Czy yerba mate jest bezpieczna?

Dla zdrowej osoby dorosłej yerba mate pita rozsądnie i niezbyt gorąca może być normalnym elementem diety. Warto jednak pamiętać, że zawiera kofeinę, dlatego nie każdy będzie ją dobrze tolerował w dużych ilościach. U osób wrażliwych może powodować pobudzenie, trudności ze snem, kołatanie serca albo niepokój — podobnie jak kawa, mocna herbata czy inne napoje z kofeiną.

Ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, osoby karmiące piersią, osoby z chorobami przewlekłymi, nadciśnieniem, problemami z sercem, refluksem, chorobami przełyku oraz osoby przyjmujące leki. W takich sytuacjach najlepiej skonsultować regularne picie yerba mate z lekarzem.

Jak pić yerba mate rozsądniej?

Jeśli chcesz ograniczyć potencjalne ryzyka, najważniejsze są proste nawyki. Nie trzeba demonizować yerba mate, ale warto pić ją świadomie.

• Nie pij mate bardzo gorącej — odczekaj, aż temperatura będzie komfortowa dla ust i gardła.
• Nie łącz bardzo gorącej mate z papierosami — dym tytoniowy jest osobnym, silnym czynnikiem ryzyka.
• Zwracaj uwagę na sposób suszenia — część yerba mate jest mniej dymna w aromacie i profilu.
• Obserwuj ilość kofeiny — szczególnie jeśli pijesz też kawę, herbatę albo napoje energetyczne.
• Pij z umiarem — nawet dobry napar nie powinien być jedynym napojem przez cały dzień.

Czy warto bać się yerba mate?

Nie warto wpadać w skrajności. Z jednej strony nie ma sensu powtarzać uproszczenia, że „yerba mate powoduje raka”. Z drugiej strony nie warto też twierdzić, że temat w ogóle nie istnieje. Najuczciwsze podejście jest takie: najwięcej zastrzeżeń dotyczy bardzo gorącego picia, dymu, WWA oraz czynników towarzyszących, takich jak papierosy i alkohol.

Yerba mate pita w rozsądnej temperaturze, bez palenia papierosów i w umiarkowanych ilościach, nie powinna być automatycznie traktowana jako napój niebezpieczny. Jak zwykle w przypadku naparów pobudzających, najważniejszy jest kontekst: ilość, temperatura, indywidualna tolerancja i ogólny styl życia.

FAQ: yerba mate a rak

Czy yerba mate jest rakotwórcza?

Nie ma prostego dowodu, że sama yerba mate pita w rozsądnej temperaturze powoduje raka. W badaniach największe znaczenie miały bardzo gorące napoje, palenie tytoniu, alkohol oraz tradycyjne metody suszenia mogące wiązać się z obecnością związków z dymu.

Czy gorąca yerba mate szkodzi?

Bardzo gorące napoje mogą podrażniać przełyk i są omawiane w kontekście zwiększonego ryzyka raka przełyku. Dlatego lepiej nie pić mate, kiedy parzy w usta i gardło.

Co to są WWA w yerba mate?

WWA to wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, czyli związki mogące powstawać podczas kontaktu żywności z dymem i wysoką temperaturą. Ich ilość w yerba mate zależy między innymi od sposobu suszenia i kontroli produkcji.

Czy yerba mate bez dymu jest lepszym wyborem?

Yerba mate suszona bez intensywnego dymu może mieć łagodniejszy profil aromatyczny i potencjalnie mniejszą ekspozycję na związki pochodzące z dymu. Warto sprawdzać opis produktu i wybierać mate zgodnie z własnymi preferencjami.

Jaką temperaturą zalewać yerba mate?

Yerba mate zwykle zalewa się wodą o temperaturze około 70–80°C. Nie warto używać wrzątku ani pić naparu, który parzy w usta.

Autorem tekstu jest Rafał Przybylok.