Garbniki w herbacie. Czym są garbniki?

Autorką tekstu jest Alicja Płuciennik

Zastanawialiście się kiedyś, co to są garbniki, o których często się wspomina przy okazji właściwości herbaty? Sama nazwa kojarzy się raczej z garbowaniem skór, czy są to więc jakieś niebezpieczne substancje? Raczej nie, postaram się rozwikłać zagadkę herbacianych garbników, gdyż są one cennym elementem naparu, który podnosi jej walory zdrowotne.

Czym dokładnie są garbniki?

Garbniki, nazywane także taninami, to substancje naturalnie występujące w roślinach, należące do grupy polifenoli (zawierają pierścienie aromatyczne oraz grupy hydroksylowe(-OH)) o bardzo zróżnicowanej budowie oraz masie, dobrze rozpuszczalne w wodzie. Ich cechą charakterystyczną jest zdolność do trwałego wiązania się z białkami, a także ich właściwości ściągające skórę, przez co znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym.

W komórkach roślinnych gromadzą się głównie w wakuolach oraz woskach, wydostają się z komórek w skutek ich uszkodzenia i są specyficzną formą obrony roślin przed patogenami oraz niekorzystnymi warunkami środowiska. Mają działanie bakteriobójcze oraz ich gorzkawy i cierpki smak odstrasza roślinożerców (występują w łodygach i liściach, a ich obecność w niedojrzałych owocach zniechęca do przedwczesnej konsumpcji).

Garbniki w herbacie – jak działają?

Taniny ze względu na swoja budowę chemiczną mogą łatwo wiązać się z białkami tworząc trwałe kompleksy, wytrącając je z roztworu (proces ten nazywany jest koagulacją), w ten sposób oddziaływają one m.in. z białkami śliny oraz z kolagenem. Kompleksy te mogą wytrącać się na powierzchniach błon śluzowych, tworząc nierozpuszczalną, ochronną warstewkę.

Dlaczego garbniki korzystnie wpływają na nasze zdrowie?

Tworzenie warstwy skoagulowanych białek nie tylko chroni przed szkodliwymi mikroorganizmami, ale także ułatwia regenerację tkanek. Ponadto przenikając do głębszych warstw tkanek hamują ruchy leukocytów, obkurczają naczynka krwionośne, ograniczając dzięki temu stan zapalny.

Szczególnie korzystnie działają na nasz układ pokarmowy, chroniąc błony śluzowe jelit, uniemożliwiając wnikanie patogenów, skutecznie zapobiegają biegunkom. Stosowane zewnętrznie mają działanie ściągające, oddziałują także z układem nerwowym ograniczając nieprzyjemne odruchy bólowe jak swędzenie czy pieczenie. Są także skuteczne w walce ze szkodliwymi mikrobami jak np. Helicobacer phylori, odpowiedzialnymi za choroby wrzodowe żołądka, a także wirusami.

W jakich herbatach znajduje się najwięcej garbników?

Najwięcej garbników znajduje się w herbatach zielonych i czarnych. W największych ilościach wydzielane są do naparu od 3 do 5 min parzenia. Niestety neutralizują one pobudzające działanie teiny (kofeiny) oraz odpowiadają za cierpki smak naparu.

Pomimo dobroczynnego wpływu garbników na nasz organizm, najważniejszy jest umiar – zbyt duże ilości garbników powodują spowolnienie wchłaniania niektórych witamin, np. A i B12. Aktualnie prowadzonych jest wiele badań na temat właściwości herbaty, szczególnie w kwestii przeciwnowotworowego działania zawartych w niej polifenoli, czyli także garbników.

Źródła:
ptfarm.pl/pub/File/wydawnictwa/b_2008/1_2008/Artykul%2014%20Bromatolog ia%201 -2008.pdf
farmakognozja.farmacja.pl/fitochem/index.php?grupa=garbnik
biomedical.pl/zdrowie/wlasciwosci-garbnikow-2783.html
grabieniec.pl/pokaz_artykul.php?id_artykulu=984