WYDAJ 65 PLN, ZA DARMO.

Pierwsza pisana informacja o herbacie w Polsce pochodzi z listu króla Jana Kazimierza do Ludwiki Marii Gonzagi. Była ona żoną dwóch kolejnych królów Polski Władysława IV i jego brata Jana II Kazimierza i to ona, będąc z pochodzenia Francuzką wprowadziła w Polsce zwyczaj picia herbaty. W liście Jan Kazimierz zapytuje o sposób parzenia herbaty i ilość cukru ponieważ chce spróbować. Rzecz ma miejsce w 1662 roku. Polacy w tamtych czasach to zdecydowanie kawosze. Herbata traktowana jest raczej jak zioło.

Historia i tradycja parzenia herbaty w Polsce - samowar / fot. kadr z programu PNŚ 2023
Historia i tradycja parzenia herbaty w Polsce – samowar / fot. kadr z programu PNŚ 2023

Herbata w XVIII wieku w Polsce – trucizna i miłość króla Augusta Poniatowskiego

W połowie XVIII wieku pojawia się dzieło „Nowe Ateny albo akademia wszelkiej sciencyi pełna”, gdzie herbata nazwana zostaje „herba the”.

Prawdopodobnie w tym czasie zaczyna kształtować się obecna nazwa herbaty, która jest w naszym kraju zlepkiem łacińskiego słowa „herba” oznaczającego ziele i „thea”, czyli ówczesnej nazwy herbaty. Jest to ewenement na skale światową, ponieważ Polska (także Litwa i zachodnia Białoruś) oraz Mjanma używają słów innych niż mających swe źródło w różnie czytanym chińskim słowie „cha”. Tam, gdzie herbata docierała drogą lądową utrwaliła się twarda wymowa „cza”, kraje posiadające głównie herbatę sprowadzaną drogą morską używały nazwy z południowych Chin gdzie słowo „cha” wymawiane było miękko i dało początek nazwie „tea”.

Jędrzej Kitowicz opisując zwyczaje szlacheckie pod koniec XVIII wieku pisze o herbacie, że powoduje suchoty i oziębia żołądek. Zaleca stosować ją do płukania ust po wymiotach wynikających z pijaństwa. Krzysztof Kluk – znany botanik również pod koniec XVIII wieku pisze wprost, że to trucizna i że Chiny mniej by nam zaszkodziły wszystkimi swoimi truciznami niż herbatą. Dzieli on herbatę na zieloną i czarną nazywając ją za Linneuszem: Thea bohea i Thea viridis.

Wielkim miłośnikiem herbaty jest król Stanisław August Poniatowski. Herbatę piją się na spotkaniach towarzyskich u króla i wkrótce zostaje ona napojem wyższych sfer. Mimo wszystko herbata jest bardzo niepopularna w XVIII wieku. Rejestry kupieckie mówią, że kawy sprowadza się 470 tys. ton, a herbaty zaledwie 19 ton.

Po rozbiorach Polski Polacy nauczyli się od Rosjan parzyć herbatę w samowarze. Był to wtedy najpopularniejszy bezalkoholowy napój w Rosji. Samowary stają się w Polsce popularne i zostają z nami jeszcze do czasów PRLu.

Historia i tradycja parzenia herbaty w Polsce - szklanki w koszyczku / fot. kadr z programu PNŚ 2023
Historia i tradycja parzenia herbaty w Polsce – szklanki w koszyczku / fot. kadr z programu PNŚ 2023

XIX i XX wiek o herbacie w Polsce

Herbata była bardzo lubianym napojem przez Marszałka Józefa Piłsudskiego, który pijał jej duże ilości. Podobno kilka kubków każdego dnia. A do herbaty wybierał wysuszone cynamonki pokrojone w plasterki. Początek XX wieku to czas, gdy herbata dogania swą popularnością kawę. Wynika to ze znacznego spadku jej ceny.

W komunistycznej Polsce niewiele herbat jest dostępnych. Znamy głównie herbatę gruzińską, indyjską madras i chiński oolong niskiej jakości.

Obecne losy herbaty w Polsce

Obecnie piją się w Polsce bardzo dużo herbaty. Około kilograma suszu roczne zużywa statystyczny Polak co stawia nas na 9 miejscu na świecie i wyprzedzamy takie herbaciane kraje jak Japonia czy Chiny. Choć od lat 90 dostępne jest coraz więcej herbaty różnych rodzajów naszą ulubioną pozostaje herbata czarna. Najchętniej pijamy ją z cytryną i cukrem i chyba taki sposób możemy nazwać naszym tradycyjnym stylem parzenia.

Autorem tekstu jest Rafał Przybylok, tekst powstał na potrzeby dokumentacji programu Pytanie na Śniadanie TVP2

Pyszne rooibosyZobacz wszystkie

Youtube Czajnikowy.plWszystkie filmy

Poznaj produkty Czajnikowy.pl

Przeczytaj również

Herbata z hibiskusa właściwości

Napar z kwiatów hibiskusa jest dobrze nam znany choć zwykle jako główny składnik herbatek owocowych.[...]

Zielona herbata na noc. Czy można pić przed snem?

Obawy przed piciem herbaty wieczorem są w pełni zrozumiałe. Przeprowadzono badania pod tym kątem i[...]

Jak smakuje herbata?

Leciutkie herbaty białe słyną z aromatu siana i ziół. Spotkamy tu słodycz i aromat miodu,[...]

Jak parzyć czarną herbatę Ceylon, parzenie czarnej herbaty Ceylon Uva Shawlands

Prawidłowe zaparzenie czarnej herbaty pochodzącej z Ceylonu jest bardzo proste. Wystarczy wodą o temperaturze 95[...]

Herbaciane rekordy Guinnessa. Rekordy Guinnessa związane z herbatą

Czym jest księga rekordów Guinnessa każdy zapewne wie. Nie każdy wie jednak, że początkowo nie[...]

Zwiastun: Czajnikowy Kocha Gotować

Już wkrótce na kanale Kocham Gotować, który prowadzi Piotr Ogiński, znajdziecie odcinek: Jak zrobić owocowe[...]

Zielona herbata En Shi Yu Lu. Chińska herbata Gyokuro

Polecam spróbować En Shi Yu Lu, żeby samemu odkryć jak wiele smaków może mieć jedna[...]

Biała wędzona herbata Pai mu tan Lapsang Fuding, parzenie

O Lapsang Souchung pewnie większość z nas słyszała lub nawet jej próbowała. To dość specyficzna[...]

Dodaj komentarz

Powiadom o dostępności Proszę podać adres e-mail, który zostanie użyty tylko do poinformowania, że produkt wrócił do naszego magazynu.