Miodokrzew honeybush – herbatka bez kofeiny, dobra dla dzieci i nie tylko

Czym jest honeybush?

Honeybush to ziołowa herbatka pochodząca z RPA. Jest tam zbierana, przetwarzana, w tym fermentowana jak herbata, czy – co bardziej na miejscu – rooibos. Zbiory prowadzi się w lecie, aż do jesieni nim roślina zakwitnie. Liście następnie są rozdrobnione i usypane w stos fermentacyjny mający wysokość dwóch metrów. Do usypania takiego stosu potrzeba nawet ponad dwóch ton liści. Stos przykrywa się płótnem i pozwala mu się fermentować. W czasie zachodzących procesów wewnątrz stosu temperatura sięga nawet 60 st.C. Stos jest co 12 godzin przerzucany by zapewnić dostęp powietrza do jego wnętrza. W czasie zachodzących procesów listki stają się brązowe i nabierają słodyczy oraz charakterystycznego miodowego aromatu. Po 3-5 dniach fermentacja jest zakończona i można przystąpić do suszenia liści.

Poza tradycyjną metodą stosuje się już także oksydację maszynową, gdzie w specjalnej suszarce w temperaturze 90 st. C w czasie 36 godzin uzyskuje się wysokiej jakości materiał wolny od minusów metody ortodoksyjnej, takich jak ograniczona kontrola nad florą mikrobiologiczną oraz długi czas produkcji. Również suszenie, odbywające się na słońcu zostało już przeniesione do maszyn i uniezależnione od pogody. Maszynowo produkuje się też zielonego honeybusha, który u nas jest jeszcze mało znany.

Nie wiele osób zdaje sobie z tego sprawę, że honeybush to nie jest pojedyncza roślina, lecz mieszanka listków kilku spokrewnionych ze sobą roślin z grupy cyklopia. Konkretnie mowa tutaj o czterech głównych podgatunkach występujących dziko na samym wierzchołku kontynentu afrykańskiego. Te dziko rosnące rośliny znane i używane były do przygotowania naparu już od niepamiętnych czasów, w Europie popularne są zaś od przeszło 100 lat. Obecnie jednak wpływ na człowieka został przebadany, a proces produkcji ujednolicony dzięki czemu miodokrzew podbija świat. Efektem tego są usilne prace mające na celu założenie plantacji tej rośliny ponieważ zbiory prowadzone dotąd na dzikich stanowiskach zaczynają nie wystarczać. Botanicy opracowali już metody uprawy dwóch odmian honeybusha wiec nie grozi nam deficyt tej lubianej herbatki.

Co daje picie honeybusha? Miodokrzew afrykański – działanie

W ludowych i tradycyjnych zastosowaniach przypisuje się naparowi z honeybusha poprawianie apetytu oraz zwalczanie kolki u dzieci. U matek karmiących wzrost laktacji, a stosowany zewnętrznie ma przyśpieszać gojenie się ran. Podaje się go także dla złagodzenie bólu stawów oraz jako środek wykrztuśny. Poleca się także napar miodokrzewu dla dzieci oraz osób z chorobami sercowymi jako codzienny napój. W RPA jest to dość powszechne ponieważ herbatka ta gości tutaj na stałe w menu, czy to parzona wrzątkiem z dodatkiem cukru i mleka czy po wystudzeniu z sokiem owocowym.

Badania laboratoryjne wykazały, że polifenole zawarte w honeybushach są mniej liczne niż w zielonej herbacie, za to związki taninowe o wiele mniej liczne, co czyni miodokrzew naparem raczej kojącym i nie podrażniającym jak herbata.

Jakie minerały zawiera honeybush?

• wapń w ilości 14,8 mg / l,
• żelazo 0,09 mg / l
• magnez 15,8 mg / l.

Działanie mangiferyny

Najcenniejszym odkryciem w trakcie badań esencji honeybusha okazała się duża zawartość mangiferyny czyli intensywnie działającego przeciwutleniacze występującego głównie w korze i liściach mangowca. Substancja ta, poza zdolnością do neutralizowania wolnych rodników, posiada szereg właściwości prozdrowotnych takich jak:

• działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwmiażdzycowe,
• poprawia pamięć,
• działa prewencyjnie na cukrzycę,
• jest przeciwbólowa
• oraz wykazuje działanie ochronne na narządy wewnętrzne.

Jeśli chodzi o walkę z cukrzycą warto wspomnieć, żę mangiferyna utlenia pochodne cukrów w czasie hiperglikemi co zabezpiecza naczynia krwionośne i nerwy. W praktyce oznacza to niwelowanie zagrożenia powikłaniami przy cukrzycy. Dowiedziono także, że obniża poziom cholesterolu we krwi.

Badania wykazały, że miodokrzew zawiera mangiferynę w różnej ilości (w zależności od stopnia utlenienie oraz terminu zbiorów) od około 3 do nawet 6 %. Sprawia to, że honeybush wypada zaskakująco dobrze w zestawieniu z herbatą. Nie jest w stanie doścignąć zielonej herbaty, ale w niektórych badaniach wykazał większą skuteczność swoich przeciwutleniaczy niż herbata czarna i oolong.

Inne działania prozdrowotne honeybusha

Poza działaniem przeciwutleniającym wykazano również właściwości antymutagenne ekstraktu z honeybusha. Badania na myszach dowiodły, że ogranicza rozwój nowotworów skóry oraz łagodzi poparzenia słoneczne.

Przeprowadzono także badania na świniach, które dowiodły, że honeybush wspomaga spalanie tłuszczy, a więc może także sprzyjać przy diecie.

Podsumowując można powiedzieć, że honeybush jest wciąż niedocenianym ziołem, które nie tylko może dostarczyć nam zdrowotnych substancji podobnie jak herbata, lecz bez kofeiny oraz garbników. Dzięki czemu napar honeybusha może być doskonałym napojem codziennym także dla dzieci lub do picia przed snem. Jego słodkawy, miodowy aromat sprawia, że zyskuje on na popularnosci.

Autorem tekstu jest Rafał Przybylok

fot. Jadwiga Janowska

Źródła:

• Honeybush Tea (Cyclopia sp.): A Traditional South-African Tisane, Adam Kokotkiewicz, Maria Luczkiewicz
• Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Medical University of Gdansk, Gdansk, Poland