Blue matcha – co to jest? Niebieska herbata z klitorii i jej parzenie

Blue matcha, niebieska herbata i herbata z klitorii to określenia, które często są używane zamiennie, choć nie zawsze oznaczają dokładnie to samo. Wiele osób kojarzy „niebieską herbatę” z herbatą oolong, nazywaną czasem herbatą niebieską lub turkusową. Oolong nie daje jednak niebieskiego naparu.

Intensywnie niebieski kolor daje natomiast klitoria ternateńska, znana też jako butterfly pea tea albo blue pea tea. To właśnie z niej przygotowuje się efektowny niebieski napar, który po dodaniu kwaśnego składnika, na przykład cytryny, może zmienić kolor na fioletowy lub różowy.

Blue matcha, niebieska herbata czy klitoria – o co właściwie chodzi?

Blue matcha to potoczne określenie sproszkowanych kwiatów klitorii ternateńskiej. Nazwa może być myląca, ponieważ klasyczna matcha powstaje z japońskiej zielonej herbaty, czyli z liści krzewu herbacianego. Blue matcha nie jest więc matchą w ścisłym znaczeniu, tylko niebieskim proszkiem roślinnym używanym głównie do napojów, deserów i efektów kolorystycznych.

Podobnie jest z określeniem niebieska herbata. W codziennym języku wiele osób używa go dla naparu z klitorii, ponieważ jego kolor rzeczywiście jest niebieski. Botanicznie nie jest to jednak herbata, bo nie pochodzi z krzewu herbacianego Camellia sinensis. Najdokładniej byłoby mówić: napar z klitorii ternateńskiej albo butterfly pea tea.

Co to jest klitoria ternateńska?

Klitoria ternateńska to roślina z rodziny bobowatych, występująca naturalnie w tropikalnej Azji. Jej angielskie nazwy to butterfly pea lub blue pea, czyli w dosłownym tłumaczeniu „motyli groszek” albo „niebieski groszek”. Nazwy te dobrze oddają wygląd kwiatów i ich intensywny kolor.

Nazwa gatunkowa klitorii ternateńskiej łączy się z Ternate, jedną z Wysp Korzennych w Indonezji, oraz z kształtem kwiatu, który skojarzono z kobiecymi genitaliami. Jako pierwszy takiej nazwy użył w XVII wieku Jakub Breyne, gdański przyrodnik.

Dlaczego napar z klitorii jest niebieski?

Napar z klitorii zawdzięcza swój kolor naturalnym barwnikom roślinnym, w tym antocyjanom. To właśnie one odpowiadają za intensywny, niebieski odcień naparu. Kolor może być jaśniejszy lub ciemniejszy w zależności od ilości suszu, czasu parzenia i stężenia naparu.

Najciekawsze jest to, że kolor klitorii zmienia się pod wpływem odczynu. Po dodaniu kwaśnego składnika, na przykład soku z cytryny, niebieski napar może przejść w odcień fioletowy, różowy albo purpurowy. Dzięki temu klitoria jest często wykorzystywana w napojach, lemoniadach, drinkach bezalkoholowych, deserach i efektownych przepisach wizualnych.

Zastosowanie klitorii w kuchni i napojach

W Azji klitoria znana jest od dawna nie tylko jako roślina ozdobna, ale też jako naturalny barwnik. Jej kwiaty wykorzystuje się między innymi do barwienia ryżu, deserów, napojów i alkoholi. Intensywnie niebieski kolor sprawia, że nawet prosty napar wygląda bardzo efektownie.

Klitorię można pić na ciepło, przygotować z niej napar na zimno, dodać do lemoniady, połączyć z cytryną, miętą, miodem albo wykorzystać jako bazę do kolorowych napojów. W formie proszku, nazywanego potocznie blue matcha, może być też używana do latte, koktajli, kremów, deserów i dekoracji.

Czy klitoria ma właściwości zdrowotne?

Klitoria ternateńska jest znana w tradycyjnych systemach, takich jak ajurweda czy tradycyjna medycyna chińska. W takich kontekstach opisywano ją między innymi jako roślinę związaną ze spokojem, koncentracją i kobiecą energią. Warto jednak oddzielić tradycyjne zastosowania od potwierdzonych efektów zdrowotnych.

W podejściu naukowym klitoria jest badana przede wszystkim ze względu na obecność naturalnych barwników roślinnych i przeciwutleniaczy, w tym antocyjanów. Analizuje się także jej potencjalne działanie przeciwutleniające, wpływ ekstraktów roślinnych na skórę, włosy oraz metabolizm. Nie oznacza to jednak, że napar z klitorii należy traktować jak lek albo sposób leczenia konkretnych dolegliwości.

Najbezpieczniej traktować klitorię jako ciekawy napar ziołowy i naturalny składnik kulinarny, który wyróżnia się przede wszystkim kolorem, możliwością zmiany barwy i łagodnym smakiem. Osoby w ciąży, karmiące piersią, przyjmujące leki lub mające choroby przewlekłe powinny zachować ostrożność przy regularnym piciu większych ilości naparów ziołowych.

Jak parzyć herbatkę z klitorii?

Parzenie klitorii jest bardzo proste. Suszone kwiaty traktujemy podobnie jak inne zioła do zaparzania. Najczęściej zalewa się je wrzątkiem i parzy przez kilka minut. Im więcej kwiatów użyjemy i im dłużej będziemy parzyć napar, tym intensywniejszy kolor uzyskamy.

Klitoria ma dość łagodny smak, dlatego dobrze łączy się z dodatkami. Można dodać do niej cytrynę, limonkę, miód, miętę, owoce albo połączyć ją z innymi naparami. Dodatek cytryny zmieni kolor naparu, dlatego warto dodawać ją na końcu, już po zaparzeniu.

Blue matcha – czym różni się od klasycznej matchy?

Klitoria bywa dostępna także w formie zmielonego proszku, który przez kolor i sposób użycia bywa porównywany do mielonej japońskiej herbaty matcha. Warto jednak pamiętać, że to zupełnie inne produkty. Klasyczna matcha powstaje z liści zielonej herbaty, ma wyraźny smak umami i zawiera naturalną kofeinę. Blue matcha powstaje z kwiatów klitorii i służy głównie jako niebieski napar lub naturalny barwnik.

Jeśli zależy Ci na działaniu pobudzającym i klasycznym smaku herbaty, wybierz matchę. Jeśli chcesz uzyskać niebieski kolor, efekt zmiany barwy po dodaniu cytryny i delikatny napar ziołowy, lepszym wyborem będzie klitoria.

Klitoria a ślaz – podobne efekty kolorystyczne

Wśród ziół znanych w Polsce podobne efekty kolorystyczne może dawać ślaz. Kolor naparu ze ślazu jest jednak zwykle mniej intensywny i mniej trwały niż kolor naparu z klitorii. Dlatego do mocno niebieskich napojów i efektu „wow” częściej wybiera się właśnie klitorię.

FAQ: blue matcha i niebieska herbata

Co to jest blue matcha?

Blue matcha to potoczne określenie sproszkowanej klitorii ternateńskiej. Nie jest to klasyczna matcha z zielonej herbaty, tylko niebieski proszek roślinny używany do napojów, deserów i naturalnego barwienia.

Czy niebieska herbata to oolong?

Oolong bywa nazywany herbatą niebieską lub turkusową, ale nie daje niebieskiego naparu. Intensywnie niebieski napar przygotowuje się z klitorii ternateńskiej, czyli butterfly pea tea.

Czy klitoria ternateńska jest herbatą?

Nie, klitoria ternateńska nie jest herbatą w sensie botanicznym, ponieważ nie pochodzi z krzewu herbacianego. To napar ziołowy przygotowywany z suszonych kwiatów.

Dlaczego napar z klitorii zmienia kolor?

Napar z klitorii zawiera naturalne barwniki roślinne, które reagują na zmianę odczynu. Po dodaniu kwaśnego składnika, na przykład cytryny, niebieski kolor może zmienić się w fioletowy lub różowy.

Jak parzyć klitorię?

Suszone kwiaty klitorii najlepiej zalać wrzątkiem i parzyć około 5–8 minut. Większa ilość kwiatów i dłuższe parzenie dadzą intensywniejszy kolor naparu.