Wietnamska herbata

Na naszej herbacianej mapie zaznaczamy kolejny kraj produkujący herbatę. Wietnam to kraj położony w południowo-schodnie Azji na półwyspie Indochińskim. Nie można dokładnie określić kiedy herbata pojawia się w Wietnamie, ponieważ kraj ten zalicza się do regionów, gdzie herbata rosła i nadal rośnie dziko. Datuje się jej użycie na przeszło 3 tys. lat. Miejscowi wieśniacy zbierali herbatę dziko rosnącą i gotowali ją w wodzie, po czym pijali jako codzienny napój.

Historia wietnamskiej herbaty

Pod koniec XIX wieku Wietnam stał się kolonią francuską i wtedy właśnie powstały pierwsze ośrodki produkcji przemysłowej herbaty. Jeszcze w XIX wieku powstały pierwsze plantacje w środkowej części kraju. Na początku XX wieku powstały ośrodki badań, korzystano ze sprzętu produkcji angielskiej i niedługo później ruszyła pierwsza fabryka produkująca herbatę czarną. W latach dwudziestych wysyłano już do Francji i innych krajów zachodniej Europy wietnamską herbatę czarną i zieloną. W latach trzydziestych produkowano 6 000 ton herbaty rocznie.

Wpływ wojen na produkcję herbaty

Czas wojen odcisnął piętno na przemyśle herbacianym. Najpierw wojna Indochińska, a później wojna Wietnamska sprawiły, że wiele upraw porzucono i przemysł wymagał dużych inwestycji. Najpierw zajęli się tym Rosjanie i Chińczycy, a po zmianach politycznych w latach 90 – Japonia, Tajwan, Irak i Wielka Brytania. Ostatecznie wytworzono nowe kultywary herbaciane oraz opracowano technologie, które pozwoliły, na początku XXI wieku, pokryć uprawami przeszło 130 000 hektarów i rozwinąć produkcję do 136 000 ton.

Herbata wietnamska nie zaliczała się wtedy do najlepszych i najdroższych. Niektóre rynki zamykały się na nią z uwagi na niską jakość i dużą ilość stosowanych pestycydów. Zaczęto więc rozwijać produkcję herbaty droższej i pochodzącej z ekologicznych upraw. Powstał także wietnamski oolong.

Wietnamska herbata i jej rodzaje

Aby wesprzeć branżę herbacianą, rząd przeznaczył spore środki na rozwój przemysłu i otwarcie nowych rynków. Zaczęto także organizować międzynarodowe targi herbaciane. Obecnie ponad połowa produkowanej herbaty to herbata czarna. Po za tym produkuje się herbatę zieloną oraz oolongi ze szczepów przywiezionych z Tajwanu.

W północno-zachodnim regionie oraz w Viet Bac znajduje się dużo starych drzew herbacianych, które miejscowi nazywają nieśmiertelnymi. Produkcja herbat z tych drzew rosnących w warunkach organicznych polega na wspinaniu się na nie i zrywaniu świeżych liści. Niejednokrotnie wysokość tych drzew dochodzi do 15 metrów. Daje to niewielką produkcję wysokiej jakości herbaty zielonej, nazywanej Shan Tuyet co oznacza „śnieżne góry” i odnosi się do białego puszku, którym pokryte są młode liście. Jest to jedna z bardziej cenionych herbat w Wietnamie.

Bardzo znana jest także herbata z prowincji Thai Nguyen. Zielona herbata z tego regionu uchodzi za najlepszą zieloną i duże jej ilości wypijają sami Wietnamczycy. Thai Nguyen to obszar, gdzie zbierano herbatę jeszcze przed pojawieniem się Europejczyków, tam też do dziś produkuje się znaczące ilości herbaty czarnej na rynki europejskie oraz zielonej na rynki Afryki Północnej. Obszar ten popularny jest także wśród turystów z uwagi na piękne jaskinie z licznymi stalaktytami.

Jaką herbatę najczęściej pije się w Wietnamie?

W Wietnamie popularna jest herbata z dodatkiem kwiatów. Produkuje się duże ilości herbaty zielonej jaśminowej. Najsłynniejsza jest jednak wietnamska herbata aromatyzowana kwiatami lotosu. Różowy lotos jest zresztą uważany za kwiat narodowy. Pomysł ten wiąże się z osobą króla Tu Duc’a, dla którego przygotowano taką herbatę po raz pierwszy. Słudzy królewscy wkładali niewielkie ilości herbaty do wnętrza rosnących kwiatów lotosu i zamykali kwiaty, po czym wiązali je nitką, by się nie otwarły. Herbata spędzała noc wewnątrz kwiatów i o poranku była zbierana. Zbierało się także rosę gromadzącą się na kwiatach i to ona służyła do zaparzenia herbaty dla króla.

Obecnie produkcja herbaty z lotosem wciąż jest skomplikowana. Zbiera się kwiaty lotosu i ręcznie wyciąga z nich pręciki z pyłkiem, które miesza się z herbatą i szczelnie zawija w woskowany papier. Następnie herbata jest podgrzewana przy użyciu pary wodnej. Proces ten powtarza się pięć razy, zużywając na każdy kilogram herbaty około 300 kwiatów na jedno aromatyzowanie, a więc 1500 kwiatów na jedną porcję gotowej herbaty. Do dzisiejszych czasów jedynie 30 rodzin produkuje w ten sposób herbatę.

Wietnam nosi na sobie wielkie wpływy kultury europejskiej, a zwłaszcza francuskiej. Nie jest to tylko herbaciany kraj, ale również kawowy – za sprawą Francuzów, którzy równolegle z uprawami herbaty, zapoczątkowali produkcję kawy. Patrząc na wielkość produkcji można nawet powiedzieć, że Wietnam jest bardziej krajem kawy niż herbaty. Powszechnie można spotkać kawiarenki serwujące kawę, zjeść można także bagietki, które mogą nieco dziwić w zestawieniu z typowo wietnamską kuchnią.

Co do sposobu picia herbaty to zauważyć trzeba, że brakuje w Wietnamie ceremonii lub jednolitego sposobu picia. Okazuje się, że miejscowi piją herbatę gorącą oraz czasem z lodem, zwłaszcza w południowej części kraju. Herbata musi być mocna i w tym celu często nawet nie odcedza się liści. Ciekawostką jest popularny w Wietnamie ocieplany koszyk lub pudełko, w którym trzyma się czajnik z parzącą się herbatą, aby wolniej stygła.

Obecnie w Wietnamie produkuje się 260000 ton herbaty, co czyni ten kraj piątym na świecie największym producentem.

Autorem tekstu jest Rafał Przybylok