Indianie Guarani uważali, że w ich żyłach płynie yerba mate. Dokładniej mówiąc uważali, zgodnie ze swoją mitologią, że bóg Tupa tworząc człowieka użył mieszanki gliny i innych składników, wśród których była także yerba mate. Dowodzi to, jak ważną rolę w życiu tych pierwotnych ludów odgrywało ich ziele przyjaźni, które nie tylko służyło do przygotowania ciepłego, pobudzającego i hamującego uczucie głodu w czasie długich wędrówek napoju, lecz także miało znaczenie rytualne. Wojownicy i myśliwi gromadzili się w kręgu, pijąc wspólnie yerba mate, witano tym napojem gości oraz używano go do inicjacji chłopców w świat mężczyzn. Młody Indianin, gdy pierwszy raz mógł napić się yerba mate z jednej tykwy z innymi mężczyznami uważany był odtąd za jednego z nich.
Yerba mate się kocha albo nienawidzi
Wielu entuzjastów i w dzisiejszych czasach mogłoby powiedzieć, że w ich żyłach płynie yerba mate. Mówi się, że yerba mate albo się kocha albo nienawidzi. Faktycznie coś w tym jest! Niewiele spotkamy osób, dla których mate jest napojem bezbarwnym, do którego nie żywią żadnych uczuć. Smak yerby jest trudny, tradycyjna jest dość cierpka i szorstka, ma sporo pyłu, jest intensywna i w porównaniu z ekspresową herbatą wymagająca, gdyż potrzebuje odpowiedniego przygotowania z użyciem specjalnych akcesoriów. Z drugiej strony ci, którzy przekonali się do ziołowej herbatki z Ameryki Południowej zgodni są, że szeroki wachlarz marek i gatunków yerba mate pozwala każdemu znaleźć coś dla siebie, natomiast wypróbowana bombilla i matero sprawiają, że przygotowanie napoju nie jest trudniejsze i bardziej pracochłonne niż zrobienie kawy czy herbaty.
Nieco w tyle pozostaje gastronomia – niewiele jest miejsc, gdzie można napić się yerba mate. Nieczęsto spotykamy ją w menu zwykłych restauracji, a o profesjonalną poradę trzeba pytać w specjalistycznych sklepach i herbaciarniach. Okazuje się, że praktycznej wiedzy o tym napoju wcale nie jest tak dużo, by jej poznanie mogło kogoś przerosnąć, zaś przygotowanie yerba mate, nawet w tradycyjny sposób jest łatwe praktycznie w każdej restauracji podającej herbatę i kawę.
Czy yerba mate jest herbatą?
Na początek trzeba wiedzieć, że yerba mate nie jest herbatą, lecz naparem ziołowym przygotowanym z ostrokrzewu paragwajskiego. Pija się ją chętnie dla dużej zawartości kofeiny, mogącej konkurować z kawą, oraz dla wielu prozdrowotnych składników, jakie w naparze znajdziemy. O ile herbatę należy odcedzić w wersji sypanej lub wyjąć torebkę ekspresową po odpowiednim czasie parzenia dla zachowania doskonałego smaku i właściwości naparu, o tyle mate powinna być pita z fusami i tradycyjnie nie przecedzana. Oczywiście, jako odpowiedź na zapotrzebowanie rynku powstała także yerba mate w formie ekspresowej, lecz tradycja nakazuje wsypać do naczynia zwanego matero dość dużej ilości suszu i po zalaniu wodą o niższej temperaturze niż wrzątek (maksymalnie 80 stopni Celsjusza jak w przypadku herbaty zielonej), pić przez specjalną rurkę z sitkiem na końcu zwaną bombillą.
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Plama Oleju 15,5cm – stylowa z ozdobnym pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Martin Fierro Pico Loco Classica 19 cm – stalowa, klasyczna, wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Beige + wyciorek 21 cm – elegancka, solidna i wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Bolita 15cm – z kulką filtrującą, praktyczna i wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Black 15,5cm – stylowa rurka z pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Fiolet 15,5cm – stylowa i poręczna rurka
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Blue 15,5cm – stylowa i poręczna rurka z pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Gold 15,5cm – elegancka, wygodna z pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Sortija 19cm – z pierścieniem i rozkręcanym sitkiem
Akcesoria do yerba mate
Naczynia oraz bombille znajdziemy w wielu wersjach, rozmiarach i kształtach, a także wykonane z wielu materiałów. Najpopularniejsze naczynie do mate wykonane jest ze skorupy owocu dzbaniwa kalebasowego, potocznie i mylnie nazywanego tykwą. Znajdziemy też naczynia drewniane o niewielkiej pojemności zrobione ze świętego drewna palo santo. Najpraktyczniejsze i najczęściej wybierane nie tylko do gastronomii są naczynia ceramiczne – łatwe w utrzymaniu w czystości. Bombilla może być różnokształtną rurką z sitkiem wykonaną z bambusa, drewna, różnych metali, a nawet tworzyw sztucznych lub szkła. Najczęściej wybieramy stal nierdzewną, słusznie zaliczając rurkę do mate do grona sztućców i traktując ją tak samo jak łyżki i widelce.
Często do zestawu dołącza się termos, ponieważ picie zgodne z tradycją wymaga posiadania naczynia małego, gdzie zwykła porcja yerba mate w ilości około 2 łyżek suszu zalana jest niewielką ilością wody wystarczająca na trzy łyki. Po wypiciu przez bombillę, należy dolać wody, a najwygodniej zrobić to używając właśnie termosu. Mate przyrządzona w ten sposób nie powinna stać zalana dłuższy czas, gdyż proporcja dużej ilości suszu i małej objętości wody sprawia, że szybko robi się zbyt mocna i intensywna w smaku. Dolać wody należy w momencie, gdy chce się znów napić.
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Plama Oleju 15,5cm – stylowa z ozdobnym pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Martin Fierro Pico Loco Classica 19 cm – stalowa, klasyczna, wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Beige + wyciorek 21 cm – elegancka, solidna i wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate Bolita 15cm – z kulką filtrującą, praktyczna i wygodna
Akcesoria do herbaty
Bombilla do yerba mate La Mulata Black 15,5cm – stylowa rurka z pierścieniem
Akcesoria do herbaty
Matero do yerba mate Samba 350ml – praktyczne i ozdobne naczynie ceramiczne
Akcesoria do herbaty
Termometr do herbaty drewniany 11cm – precyzyjna kontrola temperatury parzenia
Akcesoria do herbaty
Matero do yerba mate Kula 300ml – całe czarne z napisem i asymetrycznym otworem
Akcesoria do herbaty
Matero do yerba mate Hoja 350ml – czarne szkliwione naczynie z kolorowymi listkami
Akcesoria do herbaty
Matero do yerba mate Caballo 350ml – eleganckie biało-czarne naczynie z charakterem
Jakie yerba mate wybrać?
Wybierając mate dla siebie należy zwrócić uwagę, że każdy kraj produkujący przemysłowo yerba mate wypracował sobie własny styl odpowiadający gustom swojego narodu. Największy producent yerba mate, czyli Brazylia produkuje susz bardzo drobny o żywym, roślinnym aromacie. Stamtąd także pochodzi mate na rynek Urugwajski, gdzie znajdziemy drobne listki i łodyżki, oraz na rynek Europejski, gdzie niewielka ilość pyłu oraz łodyżek daje napój lekki i przyjemnie tonizujący. Argentyna słynie z mate sezonowanej o bardziej oliwkowym kolorze liści, a naprze dymnym i mającym więcej z siana niż ze świeżo ściętych liści. Paragwaj jako kraj miłośników yerba mate na zimno, z lodem znanej u nich pod nazwą tereré, produkuje yerba mate o dużej zawartości pyłu, i sporych kawałków łodyżek. Daje ona napar intensywny i dymny w smaku, szorstki w teksturze i raczej wytrawny. Yerba taka nadaje się do parzenia na zimno jak i na ciepło.
Z czym pić yerba mate?
Dla osób lubiących eksperymentować, świat mate daje wiele miejsca do popisów. Znane są nie tylko metody parzenia na ciepło lub zimno, ale także napary przygotowane z dodatkiem mleka, popularna jest także mate zalana zimnym sokiem owocowym lub nawet piwem. Możemy jej smak także wzbogacić wieloma dodatkami, nie tylko cukrem, ale także przygotować ją z dodatkiem owoców, kwiatów i całej gamy ziół korzystając z niezliczonych gotowych mieszanek smakowych.
Jak widać, choć yerba mate pochodzi z dość niewielkiego obszaru o spójnej kulturze, dziś jest napojem wielobarwnym o globalnym zasięgu, którym z całą pewnością trudno się znudzić. Pozostaje tylko otworzyć się na nową i wciąż niego nietypową formę podania napoju. I dać się zdrowo pobudzić.
Tekst powstał do magazynu CoffePro, Autorem jest Rafał Przybylok
Filmy o herbacie
O nas
Dla mediów
Herbaty jesienne
Nowości
Nowości prosto z plantacji
Herbaty jesienne
Herbaty zimowe
Herbata w piramidkach
Warsztaty i vouchery
Kubki, filiżanki do herbaty
Księgarnia
Kawa smakowa
Outlet
Zielone herbaty premiumZobacz wszystkie
Herbata japońska Hojicha Powder 100g – sproszkowana prażona herbata z Japonii
Herbata Hojicha Latte Barú 250g – prażona zielona herbata o orzechowo-dymnym smaku
Herbata zielona japońska Sencha Fuji 50g – łagodna, świeża i subtelnie słodka
Herbata zielona japońska Gyokuro Hiki 100g – intensywne umami i świeży aromat
Herbata zielona Shincha Yutakamidori 2026 50g – pierwszy wiosenny zbiór z Japonii
Herbata zielona Ariake Fukamushicha japońska 100g – głębokie umami i naturalna słodycz
Youtube Czajnikowy.plWszystkie filmy
Poznaj produkty Czajnikowy.pl
Herbata czysta liściasta
267 Produkty
Herbata aromatyzowana
82 Produkty
Herbata zielona matcha
37 Produkty
Herbata czerwona pu-erh
6 Produkty
Herbata owocowa i ziołowa
107 Produkty
Yerba mate aromatyzowana
38 Produkty
Przeczytaj również
Przepis na Herbatę po Śląsku. Ślōnski Tyj
Jak zrobić herbatę po śląsku? Przepis jest prosty. Do gorącej wody wrzucamy herbatę i podgrzewamy[...]
gru
W czym parzyć herbatę? Graty do herbaty
Na rynku dostępne są dziesiątki czajników, czarek, filiżanek, ale także bardziej zaawansowane sprzęty do parzenia,[...]
1 Comment
lut
Patyki, liście i pył w yerba mate – test smaku poszczególnych frakcji
Po co w yerba mate łodyżki? Przywykliśmy do obecności łodyżek w suszu yerba mate do[...]
sie
Gaiwan – jak parzyć herbatę w stylu gongfu i co warto wiedzieć
Najpopularniejszym naczyniem herbaciarza jest gaiwan. Można by powiedzieć, że to oznaka zaawansowanego miłośnika herbaty. Używanie[...]
kwi
Herbata w Korei
Latem herbatę pija się z reguły na zimno, zamiast wody. W restauracjach często herbata, czy[...]
mar
Herbata biała Bai Hao Yin Zhen 2013. Srebrne igły okryte białym puchem.
Bai Hao Yin Zhen składa się w całości ze świeżych pączków z krzewu herbacianego. Herbata[...]
gru
Produkcja herbaty. Proces produkcji herbaty a kolory herbaty
Herbata, herbatka a może napar? Wszystko, co parzymy, a nie jest kawą, nazywamy herbatą. I[...]
lis
Herbata oolong Rou Gui. Obłędny oolong z góry Wu Yi
Jest takie miejsce w Chinach, gdzie na skałach rośnie obłędna w smaku herbata o nazwie[...]
paź